Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for 23 Δεκεμβρίου 2007

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η "ΔΥΠΟΛΙΣ";

Διαβάζω σήμερα (23 Δεκεμβρίου) την «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία». Η καλή εφημερίδα –όπως άλλωστε και η σχεδόν συνονόματη καθημερινή αδερφούλα της– είναι γνωστή για τον μαχητικό πατριωτισμό, γλωσσικό και μη, των συντακτών της. Ένα από τα πολλά άρθρα που αφορούν, ευνοήτως, το γνωστό σκάνδαλο των ημερών στέκεται στον βίο και την πολιτεία του παραλίγο αυτόχειρα. Μετά την κάθοδο του Ν. Ζαχόπουλου στην Αθήνα, πρώτη του μέριμνα ήταν, διαβάζουμε, «να ιδρύσει διάφορες μη κερδοσκοπικές οργανώσεις: «Η Δύπολις», «Θεσσαλονικέων Πολιτεία», «Ηγησίπολις»» και τα λοιπά. Και λίγο παρακάτω: «Η ανάδειξη του φίλου του (και αντιπροέδρου της «Δύπολις») Σ.Π. σε ισχυρό άντρα του πολιτισμού». 

Δεν πρόκειται λοιπόν για λάθος, για παραδρομή ή για τον δαίμονα της φωτοσύνθεσης: οι καλοί συντάκτες νομίζουν ότι το Ηδύπολις είναι δύο λέξεις, Η Δύπολις, όπως τον παλιό καλό καιρό οι μοσχόμαγκες νόμιζαν ότι το όνομα Ορέστης είναι στην πραγματικότητα δύο λέξεις, Ο Ρέστης, οπότε φράσεις του τύπου «το καβουράκι του Ρέστη» θεωρούνταν απολύτως νόμιμες (τα λέει ο Τσιφόρος, νομίζω, στα Παιδιά της πιάτσας). 
Για την εκτυφλωτική αμάθεια των ελλήνων δημοσιογράφων έχω ξαναγράψει και δεν αλλάζω ούτε ένα γιώτα από όσα άκομψα είπα τότε. Στην προκειμένη περίπτωση όμως η ευθύνη ανήκει εξίσου στους συντάκτες του άρθρου και στον πεπτωκότα ηγεμόνα του ΥΠΠΟ. Η λέξη δύπολις (=ο αγαπητός στους πολίτες) απαντά μία φορά όλη κι όλη, και μάλιστα στη δωρίζουσα εκδοχή της (ἁδύπολις), στον Οιδίποδα Τύραννο του Σοφοκλή (στ. 510), κείμενο που δίχως άλλο γνώριζε ο επίδοξος αυτόχειρας από τη θητεία του στη μέση εκπαίδευση. Επαναλαμβάνω: το ἡδύπολις είναι λέξη άπαξ, όπως λέμε στο φιλολογικό συνάφι· που θα πει ότι τη συναντούμε μία και μόνη φορά σε ολόκληρη την ιστορία της ελληνικής γραμματείας. Πόσοι λοιπόν είναι λογικό να την έχουν ξανακούσει; Μια χούφτα ανθρώποι, όσοι ειδικεύονται στην αρχαία τραγωδία, άντε και όσοι φιλόλογοι έχουν διδάξει τον Τύραννο στο Λύκειο. Νομιμοποιούμαι λοιπόν να υποθέσω ότι ο παραλίγο μακαρίτης εδιάλεξε τη λέξη επίτηδες, ακριβώς επειδή είναι σπανιότατη και σχεδόν αδιάγνωστη. Το εξεζητημένο έχει γόητρο, θα σκέφτηκε, πόσο μάλλον το σχεδόν ακατανόητο. 
Ώστε: παρά τον υπερπατριωτισμό, γλωσσικό και άλλο, της εφημερίδας που υπηρετούν, οι καλοί συντάκτες του επίμαχου άρθρου δεν πρέπει να αποκεφαλιστούν (τουλάχιστον δημοσίως) για το γλωσσικό ατόπημά τους. Πάτησαν απλώς την πεπονόφλουδα που τους είχε ρίξει ο ΓουΓου του ΥΠΠΟ. Τώρα βέβαια μη ρωτάτε ποια είναι αυτή Η Δύπολις: ο θεός το ξέρει, ίσως κι η ψυχή των συντακτών της «Κ.Ε.». Έλληνες δημοσιογράφοι είναι οι άνθρωποι, πώς έχουμε την απαίτηση να ελέγχουν και να διασταυρώνουν όσα γράφουν;

Read Full Post »