Feeds:
Δημοσιεύσεις
Σχόλια

Archive for 2 Δεκεμβρίου 2008

ΛΟΓΙΩΤΑΤΙΣΜΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Αφορμή για τη γκρίνια μου σήμερα είναι μια περικοπή από βιβλιοκρισία του Β. Χατζηβασιλείου, στην Ελευθεροτυπία της 28ης Νοεμβρίου 2008.

Το απόσπασμα που μας ενδιαφέρει έχει ως εξής: «… του θριάμβου μιας πολιτικής παράταξης, που αφού έχει περιαγάγει μια περηφανή νίκη κατά του λαομίσητου δικτατορικού καθεστώτος το οποίο έχει προηγηθεί, απολαμβάνει τώρα τα αγαθά της εξουσίας…»

Την περικοπή τη διάλεξα όχι γιατί έχω προσωπικά με τον κ. Χατζηβασιλείου, αλλά γιατί περιέχει δύο εξόφθαλμα συμπτώματα λογιωτατισμού, που τα συναντούμε δυστυχώς όλο και πιο συχνά.

Το πρώτο είναι η χρήση του περιάγω προκειμένου για νίκη ή θρίαμβο. Ως γνωστόν, περιάγω θα πει περιφέρω, κινώ με κυκλική φορά κτλ. Όθεν συνάγεται ότι είναι κομματάκι δύσκολο να περιαγάγεις θρίαμβο. Το λάθος οφείλεται σε θολή ανάμνηση της καθιερωμένης έκφρασης κατάγω θρίαμβο ή νίκη. Στα αρχαἰα ελληνικά, κατάγω σημαίνει «φέρνω κάποιον ή κάτι στην πατρίδα». Ο ρωμαϊκός θρίαμβος, στα συμφραζόμενα του οποίου χρησιμοποιείται κυρίως το κατάγω, δεν ήταν καθόλου αφηρημένη έννοια: τουναντίον, το μέγεθος και η σημασία του θριάμβου ήταν συναρτημένα με την ποσότητα και την αξία των λαφύρων, των δούλων, των αιχμαλώτων κτλ. που έφερνε, που κατήγε, στην πατρίδα του ο θριαμβευτής στρατηγός.

Το άλλο σύμπτωμα είναι εκείνο το αχώνευτο περηφανή νίκη, όπου συγχέονται το περιφανής και το περήφανος. Η νίκη είναι συνήθως περιφανής, δηλαδή περίοπτη, οφθαλμοφανής, τόσο λαμπρή που δεν μπορείς να την αγνοήσεις. Δεν αποκλείεται βέβαια να είναι και περήφανη, μετωνυμικά. Είτε έτσι είτε αλλιώς όμως τα δύο δεν μπορούν να συγχωνεύονται στο υβριδικό περηφανής.

Ο κ. Χατζηβασιλείου θα μπορούσε να είχε αποφύγει τη διπλή λούμπα, αν είχε γράψει απλώς «… μιας πολιτικής παράταξης, που αφού έχει νικήσει περίτρανα / θριαμβευτικά το λαομίσητο δικτατορικό καθεστώς…». Αν ήθελε ντε και καλά περίφραση, θα μπορούσε να είχε γράψει, ακόμα ακόμα, «…που αφού είχε καταφέρει θριαμβευτική νίκη κατά του λαομίσητου δικτατορικού καθεστώτος…». Δεν θα είχε φτωχύνει η γλώσσα μας αν ο συντάκτης είχε χρησιμοποιήσει απλούστερες και ασφαλέστερες εκφράσεις. Αλλά δυστυχώς πρυτάνευσε ο λογιωτατισμός, και ιδού τα αποτελέσματα.

Advertisements

Read Full Post »